P4C Uzmanlık Eğitimi

P4C Uzmanlık Eğitimi, çocuklar için felsefe oturumlarını yürütmeye başlamış kişilerin uygulamalarını derinleştirmesi için hazırlanmış 120 saatlik bir programdır. Başlangıç düzeyinde oturumun adımları öğrenilir; uzmanlık düzeyinde ise sorun oturumun gerçekten felsefi bir derinliğe ulaşıp ulaşmadığıdır. Çocuklar fikir söylüyor ama birbirinin fikrine dokunmuyor mu, tartışma "herkesin düşüncesi kendine" sonucuna mı kayıyor, iyi bir soru birkaç dakika sonra sönüp mü gidiyor? Program bu tıkanıklıkları çözmek için felsefi içerik bilgisini, akıl yürütme analizini ve ileri düzey kolaylaştırma hamlelerini bir araya getirir.

Uzmanlık, kolaylaştırıcının hem çocukların sözlerinde saklı felsefi problemi fark edebilmesini hem de oturumu o probleme doğru nazikçe yönlendirebilmesini gerektirir. Bu nedenle program, felsefenin ana alanlarındaki klasik soruları çocuk dilinde tanımayı, akıl yürütmenin yapısını anlık olarak çözümlemeyi ve oturum sonrasında dökümler üzerinden düşünmenin nasıl ilerlediğini belgelemeyi öğretir. Düzenli oturum yürüten öğretmenler, atölye yürütücüleri ve bu alanda uzun soluklu çalışmak isteyenler için tasarlanmıştır.

Eğitim İçeriği

1. Kolaylaştırıcı İçin Felsefi Alan Bilgisi

• Etik: adalet, iyilik, sorumluluk, dürüstlük ve yalan sorularının çocuk dilindeki biçimleri
• Bilgi felsefesi: bilmek ile inanmak, kanıt, rüya ve gerçeklik soruları
• Metafizik ve zihin: kimlik, değişim, zaman, düşünen makineler
• Estetik ve siyaset felsefesi: güzellik, kural, özgürlük ve toplumsal düzen
• Felsefe tarihinden oturumda işe yarayan düşünce deneyleri

2. Akıl Yürütmeyi Çözümlemek

• İddia, gerekçe ve varsayımın bir çocuk cümlesinde ayırt edilmesi
• Örnek ve karşı örnek, genelleme ve istisna
• Tutarlılık, çelişki ve gizli öncülün ortaya çıkarılması
• Sık görülen akıl yürütme hataları: aceleci genelleme, kişiye saldırı, döngüsel gerekçe

3. İleri Kolaylaştırma Hamleleri

• Kavram analizi: "arkadaş olmak için ne gerekir" gibi ölçüt arama soruları
• Ayrım yapma ve iki fikir arasındaki gerilimi görünür kılma
• Tartışmayı soyutlama ile somut örnek arasında gidip getirme
• Stratejik sessizlik, yeniden ifade ve grubu önceki bir söze geri döndürme
• Bir sonraki adımı gruba seçtirme: derinleşmek mi, dal açmak mı

4. Zor Durumlar ve Hassas Temalar

• Göreceliğe kaçış ve "zevkler ve renkler tartışılmaz" noktasında ilerleme
• Baskın konuşan, sürekli şaka yapan ya da hiç katılmayan çocuklarla çalışma
• Ölüm, korku, ayrılık gibi duygusal yükü olan temaları güvenli biçimde ele alma
• Oturumda çıkan kişisel bir durumu tartışmadan ayırma ve gerektiğinde yönlendirme

5. Uzun Soluklu Planlama ve Farklı Gruplar

• Birbirine bağlanan oturumlardan kavram temalı bir dönem planı kurma
• Ergenlerle daha soyut ve metin temelli sorgulama
• Özel gereksinimli çocuklar ve çok dilli sınıflar için uyarlamalar
• Aileyle ortak oturum ve kuşaklar arası sorgulama

6. Belgeleme ve Kendi Pratiğini Araştırma

• Oturumun kaydedilmesi ve dökümünün çıkarılması
• Döküm üzerinde gerekçe, karşı örnek ve kavram ayrımı anlarını işaretleme
• Tartışma haritası ile düşünmenin seyrini görselleştirme
• Kendi uygulamanız üzerine küçük bir eylem araştırması tasarlama

Bu Eğitimle Neler Yapabilirsiniz?

• Çocukların sorusundaki felsefi problemi fark edip bunu hangi alana ait olduğuyla birlikte adlandırabilirsiniz.
• Bir tartışma sırasında gizli varsayımı yakalayıp gruba onu sınamaya yönelten bir soru sorabilirsiniz.
• Göreceliğe kayan bir tartışmayı ölçüt arama ve karşı örnekle yeniden canlandırabilirsiniz.
• Bir oturum dökümünü çözümleyerek grubun akıl yürütmesinin nerede derinleştiğini gösterebilirsiniz.
• Tek bir kavram etrafında birkaç haftaya yayılan bir oturum dizisi planlayabilirsiniz.

Kimler Katılabilir?

• Çocuklarla düzenli olarak felsefi sorgulama oturumu yürüten öğretmenler
• Başlangıç düzeyinde P4C eğitimi almış kolaylaştırıcılar
• Felsefe ve felsefe grubu öğretmenleri ile bu alanda öğrenim görenler
• Çocuk atölyelerinde düşünme becerileri üzerine çalışan eğitimciler

Programın uygulamalı bölümleri için yöntemi temel düzeyde bilmeniz ve çalışabileceğiniz bir çocuk grubunuzun olması beklenir.

Çalışırken İpucu

Bir oturumunuzu ses olarak kaydedin ve on dakikalık bir bölümünün dökümünü yazın. Dökümde her gerekçeyi, her karşı örneği ve her "ama" ile başlayan itirazı farklı renkle işaretleyin, kendi sorduğunuz soruları da ayrıca not edin. Birkaç hafta arayla aynı işi tekrarlamak, hangi hamlenizin düşünmeyi derinleştirdiğini ve grubunuzun nasıl değiştiğini açıkça gösterir.

Sık Sorulan Sorular

Uzmanlık eğitimi ile eğitici eğitimi arasındaki fark nedir?

Uzmanlık eğitimi sizin çocuklarla yürüttüğünüz oturumların felsefi derinliğini ve kolaylaştırma becerinizi geliştirir. Eğitici eğitimi ise başka yetişkinleri kolaylaştırıcı olarak yetiştirmeye odaklanır.

Felsefe bilgim zayıf; bu program bana ağır gelir mi?

Felsefi alan bilgisi kolaylaştırıcının ihtiyacı kadar ve çocuk sorularıyla ilişkilendirilerek anlatılır. Akademik felsefe metinleri okumanız beklenmez.

Oturumları kaydetmek için velilerden izin almam gerekir mi?

Çocukların sesini ya da görüntüsünü kaydetmeden önce veliden ve kurumdan onay almanız gerekir. Program, dökümlerde çocuk adlarının kısaltılması gibi gizlilik önlemlerini de ele alır.

Ölüm gibi konular küçük çocuklarla konuşulmalı mı?

Çocuklar bu soruları çoğu zaman kendileri getirir. Önemli olan konuyu kişisel acıdan ayırarak kavramsal düzeyde tutmak ve bir çocuğun zorlandığını fark ettiğinizde oturumu nazikçe yönlendirmektir.