Tehlikeli ve Çok Tehlikeli İşlerde Metal Yüzey Temizliği Eğitimi

Tehlikeli ve Çok Tehlikeli İşlerde Metal Yüzey Temizliği Eğitimi, metal parçaları boya, galvaniz ya da başka bir kaplamadan önce pas, tufal, yağ ve eski boyadan arındıran çalışanlar için hazırlanmış 40 saatlik bir programdır. Bu iş üç ayrı yoldan yapılır ve her birinin kendine özgü tehlikesi vardır: kumlama ve bilyalı temizlikte basınçla fırlayan aşındırıcı ve yoğun toz, asitle dekapajda cilde ve göze sıçrayan asit ile açığa çıkan gaz, solventle yağ almada ise tutuşabilen buhar ve solunum yoluyla zehirlenme.

Program; çelik konstrüksiyon ve tersane kumlama alanlarında, galvaniz tesislerinin ön işlem hatlarında, otomotiv yan sanayi ve metal eşya fabrikalarının yağ alma ünitelerinde çalışanların günlük işine göre kurulmuştur. Yöntem seçimi, ekipman kontrolü, kişisel koruyucu donanım ve acil durumda yapılacaklar her yöntem için ayrı ayrı ele alınır.

Eğitim İçeriği

1. Yüzey Hazırlığının Amacı ve Yöntemler

• Pas, tufal, yağ, kaynak cürufu ve eski kaplamanın kaplamaya etkisi
• Mekanik, aşındırıcı püskürtme, kimyasal ve solventle temizlik yöntemleri
• Yöntemin parça boyutuna, malzemeye ve sonraki kaplamaya göre seçimi
• Temizlenmiş yüzeyin yeniden paslanmadan korunması

2. Kumlama ve Bilyalı Temizlik

• Açık kumlama, kabin ve otomatik bilyalı makine farkları
• Aşındırıcı türleri; kuvars kumu kullanımının silika tozu riski
• Hortum, nozul ve bağlantıların kontrolü; ölü adam kolu
• Nozulun kontrolsüz savrulması ve hortum kopmasına karşı önlem
• Hava beslemeli kumlama başlığı ve temiz solunum havası

3. Asitle Dekapaj ve Kimyasal Temizlik

• Asit ve alkali banyoların işlevi, sıcak banyo riskleri
• Parçayı banyoya daldırma ve çıkarmada sıçramayı önleme
• Asidin suya eklenmesi kuralı; tersinin tehlikesi
• Banyo üstündeki buhar ve gazlar, havalandırma ve emiş
• Kimyasal etiketi ve güvenlik bilgi formunu okuma

4. Solventle Yağ Alma

• Solvent buharının yanıcılığı ve patlayıcı ortam oluşumu
• Kıvılcım kaynaklarından uzak çalışma, topraklama
• Solvent buharının baş dönmesi ve bilinç kaybı etkisi
• Kirli bez ve atık solventin kapalı kapta toplanması

5. Kişisel Koruyucu Donanım ve Hijyen

• Kimyasala dayanıklı eldiven, önlük, çizme ve yüz siperi
• Toz ve gaz için uygun filtre seçimi; filtrenin değiştirilme zamanı
• Gürültülü kumlama alanında kulak koruyucu
• İş sonrası duş, kirli iş giysisinin eve götürülmemesi

6. Acil Durum ve Kapalı Alanda Çalışma

• Göze ve cilde kimyasal sıçramasında göz duşu ve acil duş kullanımı
• Kimyasal dökülmesinde alanı kapatma ve emici malzeme
• Tank ve gemi bölmesi içinde temizlikte gaz ölçümü ve gözcü
• Kaza ve ramak kala bildirimi

Bu Eğitimle Neler Yapabilirsiniz?

• Kumlama öncesinde hortum, nozul, başlık ve hava beslemesini kontrol edebilirsiniz.
• Asit banyosunda çalışırken sıçrama ve gaz riskine karşı doğru çalışma düzenini uygulayabilirsiniz.
• Solventle çalışılan alanda tutuşma kaynaklarını belirleyip uzaklaştırabilirsiniz.
• Kullandığınız kimyasalın etiketinden tehlikeyi ve gereken koruyucuyu okuyabilirsiniz.
• Kimyasal sıçramasında ilk birkaç dakikada yapılması gerekenleri uygulayabilirsiniz.
• Yaptığınız işe uygun solunum koruyucusunu seçebilirsiniz.

Kimler Katılabilir?

• Kumlama ve bilyalı temizlik operatörleri
• Galvaniz ve kaplama tesislerinin ön işlem hatlarında çalışanlar
• Metal eşya ve yan sanayi fabrikalarında yağ alma ünitesinde görev yapanlar
• Tersanelerde ve çelik konstrüksiyonda yüzey hazırlığı yapanlar

Ön koşul aranmaz; sahada bir ön işlem hattını görmüş olmak konuları somutlaştırır.

Çalışırken İpucu

Çalıştığınız yerde kullanılan her kimyasalın ve aşındırıcının adını, etiketindeki tehlike işaretlerini ve gereken koruyucuyu tek sayfalık bir tabloya yazın. Ardından en yakın göz duşunun ve acil duşun yerini bulup oraya kaç saniyede ulaştığınızı deneyin; bu küçük çalışma eğitimdeki acil durum konusunu kendi alanınıza taşır.

Sık Sorulan Sorular

Metal yüzey kaplamacılığı eğitiminden farkı nedir?

Kaplamacılık eğitimi elektrokaplama, galvaniz ve boya gibi yüzeye yeni bir katman ekleme işlerini ele alır. Bu program ise kaplamadan önceki aşamaya, yani kumlama, asitle dekapaj ve yağ alma gibi temizlik yöntemlerine ve onların risklerine odaklanır.

Kumlamada toz maskesi yeterli değil mi?

Açık kumlamada aşındırıcı ve toz yoğunluğu çok yüksektir; operatör için genellikle temiz hava beslemeli kumlama başlığı gerekir. Eğitimde toz maskesi, filtreli maske ve hava beslemeli başlığın hangi durumda seçildiği anlatılır.

Asit gözüme sıçrarsa ne yapmalıyım?

Gözü beklemeden bol temiz suyla, göz kapaklarını açık tutarak uzun süre yıkamak ve hemen sağlık yardımı istemek gerekir. Eğitimde göz duşunun doğru kullanımı ayrıca gösterilir.

Bu kurs belgesi işyerimin istediği belgeyi karşılar mı?

Bu, işyerinin hangi belgeyi aradığına bağlıdır. Kayıttan önce işvereninize veya iş güvenliği sorumlusuna teyit ettirin. Bu sertifika, metal yüzey temizliği işlerinde iş güvenliği konusunda aldığınız kursu belgeler.