Hijyen belgesi, MEB'e bağlı öğretim kurumlarının hijyen eğitimi sonunda verdiği kurs bitirme belgesidir; kapsamdaki iş yerlerinde belgesiz çalıştırılamaz.
Hijyen belgesi, Hijyen Eğitimi Yönetmeliği kapsamındaki iş yerlerinde çalışanların aldığı hijyen eğitiminin sonunda, Millî Eğitim Bakanlığı Hayat Boyu Öğrenme Genel Müdürlüğüne bağlı öğretim kurumlarının e-Yaygın sisteminde verdiği kurs bitirme belgesidir. Kapsamdaki iş yerlerinde bu belgeye sahip olmayan kişi çalıştırılamaz. Sağlık Bakanlığı, bu belgenin dışında özel ya da kamu hiçbir kuruluşun verdiği belgenin geçerli olmayacağını belirtir.
Hijyen belgesi nedir?
Hijyen Eğitimi Yönetmeliği'nde “belge”, hijyen eğitimini alan kişilere Genel Müdürlüğe bağlı öğretim kurumlarınca verilen kurs bitirme belgesi olarak tanımlanır. Genel Müdürlük, Millî Eğitim Bakanlığı Hayat Boyu Öğrenme Genel Müdürlüğüdür. Yönetmeliği Sağlık, İçişleri ile Gıda, Tarım ve Hayvancılık bakanlıkları birlikte çıkarmıştır.
Hijyen belgesini kimler almak zorunda?
Yönetmelik, şu yerlerdeki çalışanlar için hijyen eğitimini düzenler:
- Gıda üretim ve perakende iş yerleri; perakende tanımına restoranlar, iş yeri ve kurum yemekhaneleri, hazır yemek hizmeti, dükkânlar ve toptan satış yerleri de girer.
- İnsani tüketim amaçlı suların ve doğal mineralli suların üretimini yapan iş yerleri.
- Kaplıca, hamam, sauna, berber, kuaför, dövme ve pirsing yapılan yerler, masaj ve güzellik salonları ve benzeri yerler.
- Otel, motel, pansiyon ve misafirhane gibi yerler.
- Komisyon tarafından hijyen eğitimi verilmesi uygun görülen diğer iş kolları.
Bu iş yerlerinde belgeye sahip olmayan kişiler çalıştırılamaz. İş yeri sahipleri ve işletenler, çalışanlarının eğitim almasından ve belgeli olarak çalıştırılmasından birinci derecede sorumludur; kendileri de bizzat çalışıyorlarsa eğitimi almak zorundadır. Sağlık Bakanlığı yükümlülüğü, iş yerinde doğrudan hizmet veren, işi yapan çalışanlar için anlatır.
Bir ayrım önemli: 5996 sayılı Veteriner Hizmetleri, Bitki Sağlığı, Gıda ve Yem Kanunu kapsamındaki iş yerlerinde çalışanlar için zorunlu olan gıda hijyeni eğitim konularını bu yönetmelik kapsamaz. O eğitim ayrı bir yükümlülük olabilir; iş yeriniz için hangisinin geçerli olduğunu denetimden sorumlu birimden öğrenin.
Denetimi, ilgili iş kolunun ruhsat ve izin işlerini yürüten bakanlık ya da mahalli idare yapar. Yönetmelikteki belgeli çalıştırma ve çalışmaya engel hastalık hükümlerine uygun olmayan çalışanların her biri ayrı ayrı aykırılık sayılır ve 1593 sayılı Umumi Hıfzıssıhha Kanunu'nun 282 nci maddesine göre işlem yapılır. Yönetmelikte sayılan çalışmaya engel hastalıkları olanlar ise iyileşme hâlini ya da bulaştırıcılığın olmadığını raporla belgeleyene kadar bu Yönetmelik kapsamındaki iş yerlerinde çalışamaz ve çalıştırılamaz; bu, eğitim belgesinden ayrı bir yükümlülüktür.
Hijyen belgesi nasıl alınır?
Yönetmeliğe göre eğitimleri Genel Müdürlüğe bağlı öğretim kurumları verir. Sağlık Bakanlığı bu kurumları halk eğitimi merkezleri, mesleki eğitim merkezleri, turizm eğitim merkezleri ve olgunlaşma enstitüleri olarak sayar. İş yeri sahipleri ve işletenler, komisyonun belirlediği usul ve esaslar çerçevesinde bu eğitimleri çalışanlarına kendi imkânlarıyla da verebilir. Eğitim konularını ve sürelerini iş kollarına göre MEB bünyesindeki komisyon belirler; eğitim sekiz saatten az olamaz.
Eğitim sonunda kurs bitirme belgesi MEB'in e-Yaygın sisteminde verilir. Genel Müdürlük, eğitimle ilgili masrafları karşılamak üzere katılımcılardan ücret talep edebilir. MEB mevzuatı kurs bitirme belgelerinin e-Devlet üzerinden verilmesini esas alır; MEB'in yaygın eğitim sertifika belgesi sorgulama hizmeti de e-Devlet'tedir. Hijyen belgenizin e-Devlet'te nasıl göründüğünü, eğitimi aldığınız kurumdan öğrenin.
Online alınıp alınamayacağı konusunda MEB'in Hayat Boyu Öğrenme Genel Müdürlüğü, uzaktan eğitime başladığını ve ilk uzaktan kurs programının “Gıda ve Su Sektöründe Çalışanlar İçin Hijyen Eğitimi Kurs Programı” olduğunu duyurdu. 2020 tarihli bu duyuruya göre kursiyerler yetkilendirilmiş halk eğitimi merkezlerinden uzaktan başvuru yapabilecek, dijital içeriği MEB'in HBÖ Akademi platformundan izleyecek, sisteme e-Devlet şifreleriyle girecek ve sınav sonunda belge verilecekti. MEB'in uzaktan kurs yönergesine göre değerlendirme kurs bitiminde bir sınavla yapılır ve uzaktan kurs açabilecek kurumları Genel Müdürlük belirler. Duyurulan program gıda ve su sektöründe çalışanlar içindir; programın bugünkü işleyişini ve diğer iş kolları için durumu başvuracağınız halk eğitimi merkezinden öğrenmeniz gerekir.
Hijyen belgesi kaç yıl geçerli?
Yönetmelik şunu söyler: belgeler, kişi hizmet verdiği sürece geçerli kabul edilir. Metinde belgenin periyodik olarak yenilenmesine dair bir hüküm yer almaz. Sağlık Bakanlığı'nın açıklamasında bu ifade “aynı iş kolunda hizmet verdiği sürece” biçiminde geçer; iş kolunuzu değiştirecekseniz durumu eğitimi aldığınız kurumdan teyit edin.
Sık yapılan hatalar
Her hijyen sertifikasını hijyen belgesi saymak
Yönetmeliğe göre belge, MEB'e bağlı öğretim kurumlarının e-Yaygın sisteminde verdiği kurs bitirme belgesidir. Bir hijyen sertifikası edinmeden önce belgeyi kimin verdiğine bakın; iş yerinizde istenen belgeyi yetkili birimden teyit edin.
5996 kapsamındaki gıda hijyeni eğitimi ile karıştırmak
Hijyen Eğitimi Yönetmeliği, 5996 sayılı Kanun kapsamındaki iş yerlerinde zorunlu olan gıda hijyeni eğitim konularını kapsamaz. İki konu birbirinden ayrıdır.
Yenileme süresi aramak
Yönetmelik metninde belgenin periyodik yenilenmesine dair bir hüküm yoktur; belge, kişi hizmet verdiği sürece geçerli kabul edilir. Sağlık Bakanlığı bunu “aynı iş kolunda hizmet verdiği sürece” diye açıklar; iş kolunuz değişecekse durumu eğitimi aldığınız kurumdan teyit edin.
Hijyen belgesini yukarıda anlatıldığı gibi MEB'e bağlı kurumlar verir. Global Bilişim Kariyer olarak sunduğumuz online konu eğitimleri ise şunları işler: Gıda Hijyeni ve Sanitasyon Eğitimimiz biyolojik, kimyasal ve fiziksel tehlikeleri, kişisel hijyeni, sıcaklık kontrolü ve soğuk zinciri, çapraz bulaşmayı, temizlik ve dezenfeksiyon planını ve HACCP mantığını; Hijyen ve Sanitasyon Eğitimimiz mikrobiyolojiyi, temizlik ve dezenfeksiyon bilimini, renk kodlu temizlik planını, su, atık ve zararlı kontrolünü ayrıntılı ele alır. Programlarımız tamamen online yürür; sınavı geçince sertifikanız e-Devlet'te görünür. Bu sertifika, Hijyen Eğitimi Yönetmeliği'ndeki kurs bitirme belgesi değildir.