Robotik kodlama, MEB'in tanımına göre mekanik, yazılım ve elektrik-elektronik bilgiyle yenilikçi ürün ortaya çıkarma sürecidir; yalnız yazılım değildir.
Robotik kodlama eğitimi, mekanik, yazılım ve elektrik-elektronik gibi farklı mühendislik disiplinlerine ait bilgilerin kullanılarak yenilikçi ürünler ortaya çıkarma süreci olarak tanımlanabilir. Millî Eğitim Bakanlığı'nın (MEB) Bilim ve Sanat Merkezleri yaz okulu programı robotik kodlama eğitimini böyle tanımlar ve bu yapının eleştirel düşünme, akıl yürütme, problem çözme, algoritmik düşünme, teknoloji okuryazarlığı gibi becerilerin gelişmesine imkân sağladığını söyler. Yani konu yalnız ekrandaki kod değildir; mekanik ve elektronik taraf da işin içindedir.
Robotik kodlama yalnız yazılım mıdır?
Hayır. MEB'in tanımı mekanik, yazılım ve elektrik-elektronik disiplinlerini birlikte sayar; bu yüzden robotik kodlama derslerinde algoritma ve programlamanın yanında robot kavramı, algılayıcılar ve elektronik devre kartları da işlenir. Zorunlu Bilişim Teknolojileri ve Yazılım dersinin güncel programında ise bir tema, algoritmik düşünme, hata ayıklama ve blok tabanlı ortamda yazılım geliştirmeyi hedefler. Robotik Kodlama ise ortaokulda ayrı bir seçmeli derstir.
Bir robot çevresini nasıl algılar ve hareket eder?
Robotik Kodlama Eğitimimiz robotun işini üç parçada anlatır: çevresini algılamak, bu bilgiyi işlemek ve motorlarını yönetmek. Eğitimimizde algılama bölümü sensörlerle işlenir: ultrasonik mesafe sensörüyle engele olan uzaklık ölçülür; kızılötesi çizgi sensörü, LDR ışık sensörü, sıcaklık, nem ve toprak nem sensörleri de kullanılır. Aynı bölümde analog okuma, eşik değeri ve sensör kalibrasyonu da işlenir. Motor bölümünde DC motor, servo motor ve step motor farkları, motor sürücü kartıyla yön ve hız kontrolü ve PWM ile hız ayarı yer alır.
Robotik kodlama ne öğretir?
MEB'in Maarif Modeli öncesine ait 2023 tarihli Robotik Kodlama Dersi Öğretim Programı (ortaokul 5. ve 6. sınıflar) hedeflenen becerileri şöyle sıralar: problem çözme, algoritmik düşünme, özgün düşünme, iş birlikli çalışma, analitik düşünme, proje geliştirme ve programlama. Programın ilk düzey kazanımları robot kavramından başlayıp şu konulara ilerler:
- Algoritma, karar ve döngü yapıları, veri türü, değişken ve akış diyagramı
- Blok tabanlı geliştirme ortamı ve algılayıcılar
- Elektronik devre kartlarına algılayıcı bağlama
- Çevrim içi benzetim araçlarıyla robotik devre tasarımı
Programın özel amaçları arasında günlük hayatta karşılaşılan sorunlara yenilikçi ve özgün projeler geliştirmek de vardır. Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli'ne göre güncellenen programda Robotik Kodlama iki düzeylidir. Birinci düzey çevrim içi blok tabanlı ortamı, benzetimi ve donanım bileşenleriyle devre modeli geliştirmeyi; ikinci düzey ise yapay zekâ destekli robotik sistemleri, bunlara ilişkin etik ve güvenlik-gizlilik önlemlerini, çevrim dışı ortamda robotik programlamayı ve entegre ürün geliştirmeyi kapsar. Robotik kodlamayı yalnız blok kodlamayla sınırlı saymak bu yüzden eksik olur.
Robotik kodlamaya hangi yaşta başlanır?
MEB tarafında robotik kodlama birden çok yerde karşımıza çıkar. Ortaokulda seçmeli dersler, Robotik Kodlama dâhil, 5-8. sınıf arasında herhangi bir sınıfta ya da sürekli alınabilir. Bilim ve Sanat Merkezleri'nin yaz okulu programı 2-12. sınıf öğrencilerine yöneliktir; robotik sistemlerin günlük hayattaki önemini anlamayı, bu sistemleri kullanabilmeyi ve ihtiyaca uygun sistem tasarlayabilmeyi hedefler. Bilişim Teknolojileri ve Yazılım programı ise öğrencilerin yazılı programlama dillerine geçmeden önce temel programlama kavramlarını görsel ve etkileşimli ortamlarda öğrenmesini ister.
Okul dışında öğrenmek isteyenler için: Robotik Kodlama Eğitimimiz lise çağı ve üzeri katılımcıya göre kurgulanmıştır; ön koşul yoktur, temel bilgisayar kullanımı yeterlidir.
Robotik kodlamaya nereden başlanır?
Eğitimimizde sıra algoritma ve blok tabanlı kodlamadan temel elektroniğe, sensörlere ve motorlara, oradan metin tabanlı koda ve robot projelerine doğrudur. Program blok tabanlı kodlamayla başlar, metin tabanlı koda ancak mantık oturduktan sonra geçer; her yeni kavram önce küçük bir devrede denenir. Programdaki uygulamalar için devre kartı, breadboard, temel devre elemanları, ultrasonik ve çizgi sensörü ile motor sürücülü iki motorlu bir robot şasesi gerekir.
Sık yapılan hatalar
Robotik kodlamayı yalnız blok kodlama sanmak
Bilişim Teknolojileri ve Yazılım programı, yazılı programlama dillerine geçmeden önce temel programlama kavramlarının görsel ve etkileşimli ortamlarda öğrenilmesini ister; ikinci düzey program ise çevrim dışı kodlama ortamında robotik programlamayı ve yapay zekâ destekli sistemleri de kapsar. Eğitimimizde de blok tabanlı kodlamadan sonra metin tabanlı Arduino koduna geçilir.
Her aşamadaki çalışan kodu saklamamak
Eğitimdeki ipucu, her modülü aynı robot üzerinde ilerletmeyi önerir: önce yalnız LED yakan bir kart, sonra sensör eklenmiş bir kart, sonra tekerlekleri dönen bir araç. Her aşamada çalışan kodu ayrı bir dosya olarak saklamak, sonraki adımda bir şey bozulursa geri dönmeyi kolaylaştırır.
Global Bilişim Kariyer olarak Robotik Kodlama Eğitimimizi algoritmadan blok tabanlı kodlamaya, oradan Arduino ile devre kurmaya ve sensörlü robot projelerine uzanan bir sırayla işliyoruz; programlamanın robot dışındaki yönünü genişletmek isteyenler için Bilgisayar Programcılığı Eğitimimiz ve Yazılım Uzmanlığı Eğitimimiz de var. Programlarımız tamamen online yürür ve Türkiye'nin her yerinden katılınır; online sınavı 70 ve üzeri puanla geçenin sertifikası e-Devlet'te görünür. e-Devlet'te görünen bir sertifikayı e-Devlet Kapısı düzenlemez: belgedeki bilgiyi belgeyi veren kurum sağlar; e-Devlet Kapısı bu bilginin doğruluğunu ya da bir iş için yeterliliğini garanti etmez.