Arıcılık Nasıl Yapılır? Yeni Başlayanlar İçin Adımlar

Arıcılık yapan kişi işletmesini ve kolonilerini kayıt altına aldırmak zorundadır: işletmenin bulunduğu yerdeki il ya da ilçe müdürlüğüne başvurulur, işletmeye işletme tanımlama numarası verilir, ardından Arıcılık Kayıt Sistemi kaydı açılır ve kovan plakası tahsis edilir. Kovan yönetimi, hastalık ve zararlılarla mücadele ile hasat ise ayrıca öğrenilmesi gereken uygulama konularıdır. Arıcılık Yönetmeliği'nde zorunlu bir “arıcılık belgesi” ya da diploması tanımlanmamıştır.

Arıcılığa nereden başlanır?

Arıcılık Yönetmeliği (Tarım ve Orman Bakanlığı) arıcılık faaliyetinde bulunan gerçek ve tüzel kişilerin işletmelerini ve kolonilerini kayıt altına aldırmasını zorunlu kılar. Sıra şöyledir:

1. İşletmeyi kaydettirin. İşletme sahibi, işletmenin bulunduğu yerdeki il ya da ilçe müdürlüğüne müracaat eder. Türkvet Kayıt Sistemi üzerinden işletmeye özgün bir işletme tanımlama numarası tahsis edilir.
2. Arıcılık Kayıt Sistemi (AKS) kaydını ve kovan plakasını alın. İşletme tanımlama numarası verilen kişilere AKS kaydı açılır ve kovan plakası tahsis edilir. AKS, kimliklendirilmiş arı kolonilerine ait bilgilerin Bakanlık veri tabanında kayıt altına alındığı, izlendiği ve raporlandığı kayıt sistemidir.
3. Kolonileri plakayla tanımlayın. Koloniler tanımlanmadan bulundukları işletmeden nakledilemez; tanımlama masrafları kovan sahibine aittir, plakalar il ya da ilçe müdürlüğünün izni olmadan sökülemez veya değiştirilemez. Tanımlanmayan koloniler için idari para cezası verilir.
4. Hareketleri bildirin. Arıcı, dolu veya boş duruma geçen kovanları ve işletmeye giren ya da işletmeden çıkan tüm koloni hareketlerini ilgili il ya da ilçe müdürlüğüne bildirmekle yükümlüdür.
5. Gezginci arıcılık yapacaksanız arı konaklama belgesi (AKB) alın. AKB'si olmayan arıcının veteriner sağlık raporu vize edilmez; gezginci arıcı kayıtlı adresine dönerken de AKB almak zorundadır.

Yönetmelik arıcıları da tanımlar: sabit arıcı kolonilerini kayıtlı olduğu yerdeki arılıkta tüm yıl boyunca bulundurur; gezginci arıcı, bitkilerin farklı çiçeklenme dönemlerinden yararlanmak ve arılarını kış koşullarından korumak için kolonilerinin yerini değiştirir; hobi arıcı ise arıcılığı meslek edinmeyen, merak ve zevk nedeniyle 10'dan az koloniye sahip olan kişidir.

Arıcılık belgesi gerekir mi?

Yönetmelikte zorunlu bir “arıcılık belgesi” ya da diploması yoktur. Yönetmelikte geçen başlıca belge ve kartlar şunlardır: AKS belgesi, arı konaklama belgesi, arı nakil belgesi, veteriner sağlık raporu ve arıcı kimlik kartı. Resmî görevliler isterse güncel AKS belgesi, AKB, veteriner sağlık raporu veya arıcı kimlik kartı gösterilmek zorundadır. Arıcı kimlik kartı, arıcı birliklerinin (merkez birliklerinin) üyelerine verdiği, arıcının bilgilerini içeren belgedir.

Bakanlık ayrıca arı ürünleri üretimiyle ilgili eğitim yapar ya da yaptırır; ana arı yetiştiriciliği için sertifika veren eğitimler düzenler ve suni tohumlama yapacak kişilere eğitim sonucunda Bakanlıkça sertifika verilir. Yönetmelik bunları arıcılık için genel bir şart olarak yazmaz.

Kovan plakasını il ya da ilçe müdürlüğü veya Bakanlıkça yetki verilen birlikler tahsis eder; arı konaklama belgesini il ya da ilçe müdürlüğü oluşturur, arıcı kimlik kartını merkez birlikleri üyelerine verir; veteriner sağlık raporunu resmî veya yetkilendirilmiş veteriner hekim düzenler; ana arı yetiştiriciliği ve suni tohumlama sertifikalarını Bakanlık verir. Arıcılık Eğitimimizin sonunda e-Devlet'te görünen Eğitim Sertifikası bu kayıt ve belgelerin yerini almaz. e-Devlet'te görünen bir sertifikayı e-Devlet Kapısı düzenlemez: belgedeki bilgiyi belgeyi veren kurum sağlar; e-Devlet Kapısı bu bilginin doğruluğunu ya da bir iş için yeterliliğini garanti etmez.

Arı kolonileri nereye yerleştirilir?

Yönetmelik, arı kolonilerinin köy, mahalle ve beldelerde çevreye rahatsızlık vermeyecek şekilde, insanların toplu olarak hizmet aldıkları cami, okul, sağlık ocağı, karakol ve çeşme gibi alanlardan en az 200 metre uzağa yerleştirilmesini ister. Yerleşimin dağınık olduğu bölgelerde ise en yakın ev, komşu bina, arsa ve arazinin sınırına uzaklık en az 50 metre olur. İhtilaflı durumlarda mesafeyi il ya da ilçe müdürlüğü belirler.

Arı konaklama noktalarını il ya da ilçe müdürlüklerince oluşturulan komisyon belirler. Hobi arıcı da komisyonun belirlediği noktalarda konaklamakla yükümlüdür. Kent içinde arı bulundurmak istiyorsanız konaklama noktası komisyon tarafından belirlenir; belediye ve yerel düzenlemeler için yaşadığınız yerdeki ilgili birime danışın.

Kaç kovanla başlanır?

İlk yıl için iki ya da üç koloni pratik bir sayıdır. Bir kovanla başlarsanız ana arı kaybı olduğunda karşılaştıracağınız ya da yavru takviyesi alacağınız başka koloni olmaz; çok sayıda kovan ise öğrenme döneminde muayeneye ayrılan zamanı zorlar.

Bir arıcı yıl boyunca neler yapar?

• İlkbahar muayenesi: ana arının varlığı, yavru alanı ve besin stoğu kontrol edilir; gerekirse kek, şurup ya da polen ikamesiyle destek besleme yapılır.
• Oğul önleme: oğul belirtileri ve ana arı memeleri erken fark edilir, oğul önleme teknikleri uygulanır.
• Hastalık ve zararlılar: varroa akarının bulaşıklık düzeyi ölçülür ve mücadele zamanlanır; yavru çürüklüğü, nosema, mum güvesi gibi sorunlar izlenir; ilaç kalıntısını önlemek için uygulama kayıtları tutulur.
• Kışlatma hazırlığı: kovan daraltma, nem ve havalandırma düzenlenir; kış öncesinde her kovanın bal ve arı gücüne göre destek besleme ihtiyacı belirlenir.
• Hasat: ballıklar olgun balda alınır; sır alma, bal süzme makinesiyle santrifüj, süzme ve dinlendirme yapılır; nem kontrol edilir ve bal uygun koşullarda depolanır.

Arı zehrine karşı alerjiniz olup olmadığını kovanla çalışmaya başlamadan önce bir hekime danışmanız yerinde olur. Varroa ile mücadelede hangi ürünün kullanılabileceği konusunda veteriner hekime danışın. Her kovana bir numara verip muayene sonrası kısa bir defter tutmak (tarih, ana arı görüldü mü, kaç çerçeve yavru, kaç çerçeve bal, uysallık notu) hangi kolonilerden ana arı yetiştirmeye değer olduğunu bir sezon sonunda gösterir.

Destek ve yıllık yükümlülükler

Arıcılık desteklemelerine ve yürütülecek projelere esas olmak üzere AKS'ye kayıtlı arıcılar, koloni ve pasif kovan varlıklarını her yılın üretim sezonu boyunca, bulundukları bölgeye göre Mayıs-Ekim ayları içinde bir defaya mahsus olarak il ya da ilçe müdürlüğüne başvurarak tespit ettirmek zorundadır. 2024-2026 yıllarında yapılacak hayvancılık desteklemelerine ilişkin Cumhurbaşkanlığı Kararı'na dayanan destekleme modelinde arıcılık temel desteklerden yararlanacak alanlar arasındadır ve gezginci arıcılık yapanlara ilave destek öngörülmüştür; tutar ve şartlar için Bakanlığın güncel duyurularını ve il ya da ilçe müdürlüğünü takip edin. Arıcılar zirai mücadele programları hakkında da il ya da ilçe müdürlüklerinden bilgi alır.

Sık sorulan sorular

Balın katkısız olup olmadığı eğitimde nasıl ele alınıyor?

Arıcılık Eğitimimizde arıcının kendi tarafında alacağı önlemler anlatılır: bal akımı sırasında şurup vermemek, ballığı olgunlaşmadan almamak, nemi kontrol etmek.

Arıcılık eğitimine başlamak için önceden bilgi gerekir mi?

Arıcılık Eğitimimizde önceden bir bilgi birikimi aranmaz.

Global Bilişim Kariyer olarak Arıcılık Eğitimimizde bal arısının biyolojisini, arılık kurulumunu, mevsimlik kovan yönetimini, arı hastalıkları ve zararlılarını, ana arı yetiştirmeyi ve hasat ile arı ürünlerini anlatıyoruz. Eğitimimiz tamamen online yürür; online sınavı geçenlerin Eğitim Sertifikası e-Devlet'te görünür.