ISO 9001 kalite, ISO 14001 çevre, ISO 45001 iş sağlığı ve güvenliği, ISO/IEC 27001 bilgi güvenliği yönetim sistemi standardıdır; fark yönettikleri alandır.
ISO 9001, ISO 14001, ISO 45001 ve ISO/IEC 27001 birer yönetim sistemi standardıdır; aralarındaki fark yönettikleri alandır. ISO 9001 kalite yönetimini ve müşteri memnuniyetini, ISO 14001 çevre yönetimini, ISO 45001 iş sağlığı ve güvenliğini, ISO/IEC 27001 ise bilgi güvenliğini ele alır. ISO standartları yayımlar ama belgelendirme yapmaz; belge dış bir belgelendirme kuruluşundan alınır ve ISO'ya göre belgelendirme bir gereklilik değildir.
ISO 9001 nedir?
ISO 9001, bir kalite yönetim sistemini (KYS) kurmak, uygulamak, sürdürmek ve sürekli iyileştirmek için gereklilikleri tanımlayan, dünyaca kabul görmüş standarttır. Güncel sürümü, Eylül 2026'da yayımlanan ISO 9001:2026'dır. ISO 9001:2015 sürümü geri çekilmiştir. ISO'ya göre 2015 sürümüyle belgeli kuruluşlar, belgelendirme döngülerinin belirlediği süre içinde yeni sürüme geçmek zorundadır; ayrıntıyı belgelendirme kuruluşu verir.
ISO 14001 nedir?
ISO 14001, çevre yönetim sistemleri (ÇYS) için uluslararası kabul görmüş standarttır; kuruluşlara bir ÇYS tasarlamak, uygulamak ve çevresel performanslarını sürekli iyileştirmek için çerçeve sunar. Güncel sürümü, 2026'da yayımlanan ISO 14001:2026'dır; ISO 14001:2015 geri çekilmiş ve yerine bu sürüm geçmiştir. ISO'nun sayfasına göre belgeli kuruluşlar yeni sürüme belgelendirme döngülerinin belirlediği süre içinde, genellikle yaklaşık üç yıl içinde geçmek zorundadır.
ISO 45001 nedir?
ISO 45001, iş sağlığı ve güvenliği (İSG) yönetim sistemine ilişkin gereklilikleri belirleyen uluslararası standarttır; kuruluşlara riskleri yönetmek ve İSG performansını iyileştirmek için çerçeve sunar. Güncel sürümü ISO 45001:2018'dir. ISO'nun sayfasında standardın revize edileceği belirtilir; yeni sürüm yayımlanana kadar 2018 sürümü yürürlüktedir.
ISO 27001 nedir?
ISO/IEC 27001, bilgi güvenliği yönetim sistemlerinin (BGYS) karşılaması gereken gereklilikleri tanımlar ve ISO'nun ifadesiyle bu alanda dünyanın en bilinen standardıdır. Güncel sürümü ISO/IEC 27001:2022'dir; ayrıca iklim eylemi değişikliklerini içeren bir değişiklik eki (Amd 1:2024) bulunur. ISO, standartların tam referansla anılmasını ister: “ISO/IEC 27001:2022'ye göre belgeli” denmeli, yalnız “ISO 27001'e göre belgeli” denmemelidir.
ISO 9001, 14001, 45001 ve 27001 arasındaki fark ne?
Dört standart da yönetim sistemi standardıdır; farkı, sistemin neyi yönettiği belirler:
- ISO 9001: kalite yönetimi ve müşteri memnuniyeti.
- ISO 14001: çevre yönetimi; kuruluşun çevresel etkilerini yönetmesi ve çevresel performansını iyileştirmesi.
- ISO 45001: iş sağlığı ve güvenliği riskleri ve İSG performansı.
- ISO/IEC 27001: bilgi güvenliği yönetim sistemi.
ISO'ya göre 9001 ve 14001 ortak bir yapıyı paylaşır; başka bir yönetim sistemi standardını zaten kullanan kuruluşlar için diğer alanları mevcut sisteme eklemek bu sayede kolaylaşır. ISO 45001 sayfası da standardın diğer ISO yönetim sistemi standartlarıyla bütünleştirilebileceğini söyler.
ISO belgesini kim verir, belgelendirme zorunlu mu?
ISO belgelendirme yapmaz; bunun için dış bir belgelendirme kuruluşuna başvurulur. ISO'ya göre yönetim sistemi standartlarında belgelendirme bir gereklilik değildir; bir kuruluş belge almadan da standardı uygulayarak yarar sağlayabilir. ISO 9001 için ISO, akredite bir belgelendirme kuruluşunun verdiği belgenin ek bir güven katmanı getirebileceğini söyler; çünkü akreditasyon, belgelendirme kuruluşunun yetkinliğini bağımsız biçimde teyit eder.
İç denetçi (iç tetkikçi) ve ISO 19011 nedir?
ISO 19011, yönetim sistemlerinin denetimi (tetkik) için kılavuzdur; ISO 9001 kalite ve ISO 14001 çevre yönetim sistemleri dahil yönetim sistemi denetimlerinin ilkelerini, denetim programlarının yönetimini ve denetimlerin yürütülmesini kapsar. Güncel sürümü, 2026'da yayımlanan ISO 19011:2026'dır; 2018 sürümü geri çekilmiştir. ISO 19011 bir kılavuzdur ve kendi başına belgelendirme getirmez. ISO 19011 İç Denetçi (Tetkikçi) Eğitimimiz, yönetim sistemlerinin ISO 19011 kılavuzuna göre iç denetimini öğretir; denetim planı ve kontrol listesinden açılış toplantısına, görüşme ve kayıt incelemesiyle kanıt toplamaya, uygunsuzluğun yazılmasına ve düzeltici faaliyetin takibine kadar adımlar işlenir.
Sık yapılan hatalar
Eski sürümü güncel sanmak
ISO 9001:2015, ISO 14001:2015 ve ISO 19011:2018, ISO'nun sayfalarında geri çekilmiş görünür; güncel sürümleri 2026'dır. Eski kaynaklarda ISO 9001:2015, ISO 14001:2015 ya da ISO 19011:2018 ifadelerini görürseniz, ISO'nun artık geri çektiği sürümlerden söz ediliyor demektir. ISO 45001 için güncel sürüm 2018, ISO/IEC 27001 için 2022'dir.
ISO 26000 ve ISO 31000 için belge aramak
ISO 26000 (sosyal sorumluluk) ve ISO 31000 (risk yönetimi) kılavuz standartlardır. ISO, ISO 26000'in belgelendirme amacıyla kullanılmasının uygun olmadığını, bunun için belgelendirme önerilmesinin ya da belgeli olunduğunun öne sürülmesinin standardın amacını yanlış temsil edeceğini söyler. ISO 31000 için de ISO, belgelendirilebilir bir risk yönetimi standardı olmadığını yazar.
Eğitim sertifikasını ISO belgesi sanmak
Bir eğitim programının sertifikası, kuruluşun ISO belgesi değildir; kuruluşun belgesini ISO değil, dış bir belgelendirme kuruluşu verir.
Global Bilişim Kariyer olarak ISO 9001 Kalite Yönetim Sistemi Eğitimimiz, ISO 27001 Bilgi Güvenliği Yönetim Sistemi Eğitimimiz, ISO 45001:2018 İş Sağlığı ve Güvenliği Yönetim Sistemi Eğitimimiz ve ISO 19011 İç Denetçi (Tetkikçi) Eğitimimiz gibi online programlar sunuyoruz; bunlar standartların yapısını ve bir kuruluşta nasıl uygulandığını işleyen bilgi eğitimleridir, ISO belgelendirmesi ya da denetçi belgelendirmesi vermez. ISO 14001:2015 Çevre Yönetim Sistemi Eğitimimiz adında 2015 sürümünü taşır, ISO 19011 Yönetim Sistemleri Tetkik Kılavuzu programımız ise ISO 19011:2018 standardını ele alır; yukarıdaki güncel sürüm bilgileri ISO'nun sayfalarındandır. Programlarımız tamamen online yürür; sınavı geçince sertifikanız e-Devlet'te görünür.